“ಮಾಫಿಸಾಕ್ಷಿ” (Approver) ಪ್ರಕರಣದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.!

ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಕೆಲವರು “ಮಾಫಿಸಾಕ್ಷಿ” (Approver) ಆಗುವುದು ಪ್ರಕರಣದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. 2024ರ ಜುಲೈ 1ರಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆ (BNSS), 2023ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಕಾಶವಿದೆ.

ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಅ.ಮ.ಭಾಸ್ಕರ್‌ ಅವರ ಜತೆ “ಜಸ್ಟ್‌ ಕನ್ನಡ” ನಡೆಸಿದ ಸಂದರ್ಶನದ ಪೂರ್ಣಪಾಠ ಹೀಗಿದೆ..

ಮಾಫಿಸಾಕ್ಷಿ ಎಂದರೆ ಏನು?

ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಥವಾ ಪ್ರಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ನೇರ/ಪರೋಕ್ಷ ಮಾಹಿತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಆರೋಪಿಗೆ, ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಪರಾಧದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಾದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಕ್ಷಮಾದಾನ (pardon) ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಆತ/ಆಕೆ ಇತರ ಆರೋಪಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. BNSS ಸೆಕ್ಷನ್ 343 ಇದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಇದರಿಂದ ಉಳಿದ ಆರೋಪಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮಗಳು

೧. ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ/ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಲವಾದ ಸಾಕ್ಷಿ ಸಿಗಬಹುದು

ಮಾಫಿಸಾಕ್ಷಿ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅಪರಾಧ ಹೇಗೆ ನಡೆದಿದೆ, ಯಾರು ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಯಾರ ಪಾತ್ರ ಏನು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ನೇರ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬಹುದು.

2. ಉಳಿದ ಆರೋಪಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಬಲಪಡಬಹುದು

ಮಾಫಿಸಾಕ್ಷಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಇತರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು, ದಾಖಲೆಗಳು, ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಉಳಿದ ಆರೋಪಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮಾಫಿಸಾಕ್ಷಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಉಳಿದ ಆರೋಪಿಗಳು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

3. ಮಾಫಿಸಾಕ್ಷಿ ಸಾಕ್ಷಿದಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ

ಕ್ಷಮಾದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಮುಂದೆ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ, ಜಾಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆತನನ್ನು ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೆಕ್ಷನ್ 343 ಹೇಳುತ್ತದೆ.

4. ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ

ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಾಲವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮಾಫಿಸಾಕ್ಷಿಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಲವು ಆರೋಪಿಗಳು, ಸಂಚು, ಹಣದ ವ್ಯವಹಾರ ಅಥವಾ ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧದಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಮಹತ್ವ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.

ಆದರೆ ಮಾಫಿಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಅಪಾಯವಿದೆ

ಇದು “ಒಮ್ಮೆ ಮಾಫಿ ಸಿಕ್ಕಿತು ಎಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಕ್ಕಿತು” ಎಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲ.

ಮಾಫಿಸಾಕ್ಷಿಯು ನೀಡಿರುವ ಷರತ್ತಿನಂತೆ ಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು. ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮರೆಮಾಚಿದರೆ ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದರೆ, ಆತನಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಕ್ಷಮಾದಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು.

ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ:

ಮೂಲ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆತನ ವಿರುದ್ಧವೂ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯಬಹುದು;

ಅದೇ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೂ ವಿಚಾರಣೆ ಎದುರಿಸಬಹುದು;

ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದ ಆರೋಪವೂ ಎದುರಾಗಬಹುದು;

ಆದರೆ ಆತನನ್ನು ಉಳಿದ ಆರೋಪಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಬಾರದು ಎಂಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮವಿದೆ.

ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಾಫಿ ನೀಡಬಹುದು?

BNSS ಸೆಕ್ಷನ್ 343ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ, ವಿಚಾರಣೆ ಅಥವಾ ಟ್ರಯಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮಾದಾನ ನೀಡಬಹುದು. ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧಗಳು—ಸೆಷನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಯಾಗುವ ಅಥವಾ ಏಳು ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷೆ ಇರುವ ಅಪರಾಧಗಳು—ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಕರಣ ಸೆಷನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಕಮಿಟ್ ಆದ ನಂತರವೂ, ತೀರ್ಪು ಬರುವ ಮೊದಲು, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮಾಫಿಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕ್ಷಮಾದಾನ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ (BNSS ಸೆಕ್ಷನ್ 344).

ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ

ಒಂದು ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ A, B, C ಮತ್ತು D ಆರೋಪಿಗಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ.

A — ಪ್ರಮುಖ ಸಂಚುಕೋರ

B — ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದವನು

C — ಘಟನೆ ನಡೆದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇತರರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದವನು

D — ಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವನು

D ಮಾಫಿಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಮರೆಮಾಚದೆ A, B, C ಅವರ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯ ಹೇಳಿದರೆ, ಆತನ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ D ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದರೆ ಅಥವಾ Aನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿದರೆ, Dಗೆ ನೀಡಿದ ಕ್ಷಮಾದಾನವೇ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಬಹುದು.

ಮುಖ್ಯವಾಗಿ: ಮಾಫಿಸಾಕ್ಷಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಸಾಕು ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆತನ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಇತರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.

Key words: Impact, of an Approver, in a Criminal Case, Darshan, boss, Kannada film

SUMMARY: 

Impact of an Approver in a Criminal Case

An approver (pardon witness) is an accused who is granted pardon on the condition that they make a full and truthful disclosure of the offence and the roles of other accused.

The approver becomes a prosecution witness against the other accused.

Their testimony can significantly strengthen the prosecution case, especially regarding the roles and involvement of co-accused. However, conviction cannot be automatic merely because an accused becomes an approver. The court assesses the credibility of the testimony along with other evidence.

If the approver conceals material facts or gives false evidence, the pardon can be withdrawn, and the approver may also face trial. Under the BNSS, 2023, pardon to an accused can be granted during investigation, inquiry or trial, subject to statutory conditions.

In short: An approver can become a crucial witness for the prosecution, but their evidence must withstand judicial scrutiny.